“`html

AYM, Basın İlan Kurumu’nun İlan Ceza Yetkisini Kaldırdı

Anayasa Mahkemesi, yasal düzenlemelerin “keyfiliğe” izin vermemesi gerektiğine dikkat çekerken, hukuki süreçte mücadele eden Evrensel gazetesi, ilan iptal kararının sona ermesini umut ediyor.

Ayça Söylemez

Anayasa Mahkemesi (AYM), yurtiçindeki basın kuruluşları için kritik bir adım atarak, Basın İlan Kurumu (BİK) tarafından ilanların keyfi sebeplerle durdurulmasına ilişkin şikayetlerle ilgili kararını açıkladı.

BİK’in, basın kuruluşlarına uyguladığı süreli ilan durdurma cezaları ile Evrensel gazetesinin ilanlarının tamamen kesilmesine dair 17 Haziran 2025 tarihli karar, 13 Ekim’de Resmî Gazete’de yayımlandı.

Yüksek mahkeme, BİK’in ilan ve reklam cezası uygulama yetkisinin belirsiz olduğunu vurguladı ve bunun Anayasa’ya aykırı olduğuna karar verdi. Bunun sonucunda Basın İlan Kurumu Teşkiline Dair Kanun’un 49. maddesinin (a) bendi iptal edildi.

İptal edilen hükümde, “basın etik kurallarına” uymayan gazetelere, dergilere ve internet sitelerine iki ay süreyle ilan ve reklam engeli getirilmesi öngörülüyordu. Ancak kanunda “basın ahlakı” tanımı veya ihlalin kamuoyuna etkisi hakkında bir açıklama yer almıyordu.

“Kanunsuz suç ve ceza olmaz”

Anayasa Mahkemesi’nin kararı, Gazeteciler Cemiyeti tarafından BİK’e karşı açılan davanın ardından alındı. Gazeteciler Cemiyeti’nin avukatı Gökhan Tekşen, AYM kararının ifade ve basın özgürlüğü açısından önemli bir kazanç olduğunu ifade etti. Tekşen, “Bu karar ile birlikte BİK, 49-a maddesi bağlamında yaptırım yetkisini yitirmiş oldu,” şeklinde konuştu.

Avukat Tekşen, Anayasa’nın 29. maddesini hatırlatarak, “Yayın şartları, mali kaynaklar ve gazetecilikle ilgili kuralların hukuksal çerçevede belirlenmesi gerektiğini vurguladık” dedi. Bu durumun, gazetecilik pratiği açısından hayati önemi olduğunu belirtti.

Bakırköy 9. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin başvurusunda, BİK kanununun resmi ilan ve reklam kesme cezalarının koşullarının yeterince açık düzenlenmediği, özellikle basın etiği ile ilgili şartların netleştirilmesi gerektiği de vurgulandı.

AYM: Yasalar keyfiliğe izin vermemeli

AYM, “İfade ve basın özgürlüklerini kısıtlayan yasal düzenlemelerin yalnızca var olması yeterli değildir; bu kurallar kesin, ulaşılabilir ve öngörülebilir olmalıdır” diyerek katkıda bulundu. Mahkeme ayrıca muğlaklığın yaptırım yetkisini genişlettiğine dikkat çekti.

AYM, daha önce de Evrensel, Cumhuriyet, BirGün ve Sözcü gazetelerinin başvurularını incelediği pilot kararında, BİK’in ilan ve reklam kesme cezalarının ifade özgürlüğü ihlali olduğuna hükmetti.

BAKIRKÖY 9. Asliye Hukuk Mahkemesi, AYM’nin daha önceki kararlarına atıfta bulunarak ceza uygulamalarının hukuka aykırı olduğuna hükmetti.

Evrensel’in İlan Hakkı Süresiz İptal: “Nefes Borumuzu Kestiler”

Evrensel gazetesi Genel Yayın Yönetmeni Hakkı Özdal, AYM’nin kararının, kurumun geçici ilan iptal yetkisini kaldırdığına dikkat çekti. Ancak Özdal, gazetenin ilan gelirlerinin kaybından kaynaklanan sorunların devam ettiğini belirtti: “Evrensel’in ilan gereksinimleri basın ilan kriterlerini karşılamadığı gerekçesiyle tamamen durduruldu. Bu süreç, ağır maddi kayıplara yol açtı. Okuyucu duyarlılığı artsa da resmi ilan kaybımızı telafi etmiyor.” dedi.

BİK, Eylül 2019’da, okurların çoklu gazete alımının düzenli tutulmadığı iddiasıyla Evrensel’in ilan ve reklam yayımlama hakkını askıya aldı, Ağustos 2022’de ise bu hakkı tamamen iptal etti. Evrensel, kararın hukuka aykırı olduğunu belirterek, iptal için dava açtı.

Evrensel’in avukatı Devrim Avcı, AYM’nin iptal kararının olumlu olduğunu belirtirken, bunun mevcut davalar üzerindeki etkisinin de önemli olabileceğini ifade etti. AYM’nin 2022 tarihli kararında, resmi ilanların kesilmesinin ifade özgürlüğü ihlali olduğuna dikkat çekti.

Avukat Tekşen, AYM’nin tespitlerinin hukuksuzluğu gözler önüne serdiğini ve bu kararın yürütülen davalarda dikkate alınması gerektiğini belirtti.

Yeni Asya gazetesi de benzer bir süreçten geçmiş ve BİK’in ilan durdurma kararına karşı başvuruda bulunarak davanın iptaline hükmedilmesine zemin hazırlamıştı.

Etiketler: anayasa mahkemesi, Basın İlan Kurumu, basın ilanları, evrensel, medya

“`